HEM 326 - Hemşirelikte Deontoloji ve Etik

Ders Öğretim Planı

Ders Kodu:

HEM 326

Ders Adı:

Hemşirelikte Deontoloji ve Etik

Dersin Sunulduğu Dil:

Türkçe

Dersin Türü:

Ders

Dersin Derecesi:

Lisans

AKTS:

2.00

Dersin Sorumlusu:

Prof. Dr. Ayla GÜRSOY

Dersin Amacı

Bu dersin amacı; hemşirelik öğrencilerinin hemşireliğin tarihsel gelişimini kavramalarını, hemşirelikle ilgili yasa ve yönetmelikler, etik kavramlar konusunda bilgi edinmelerini, mesleki uygulamalarda karşılaşacakları etik sorunlara yönelik farkındalık ve duyarlılık geliştirmelerini, etik sorunları analiz edebilmelerini ve etik karar verme süreçlerini açıklayabilmelerini sağlamaktır.

Dersin İçeriği

Hemşirelik mesleğinin felsefisi, tarihsel temelleri, hemşirenin rol ve sorumlulukları, hemşirenin yasal sorumlulukları, malpraktis, etik ilkeler, etik değerler, hemşirelik etik kodları, insan/çocuk ve hasta haklar, etik karar verme süreci, yeni tedavi girişimlerinde etik boyutlar ve disiplinlerarası ekip yaklaşımı.

Dersin Ön Koşulu / Yan Koşulu

Dersin ön koşulu bulunmamaktadır.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

1. Akdur, R., & Aydın, E. (2003). Tıbbi etik ve meslek tarihi (2. baskı). Feryal Matbaacılık. 2. Alpar, Ş. E., Bahçecik, N., & Karabacak, Ü. (Çeviri Ed.). (2013). Çağdaş hemşirelikte etik. İstanbul Tıp Kitabevi. 3. Erdemir Demirhan, A., Oğuz, Y., Elçioğlu, Ö., & Doğan, H. (2001). Klinik etik. Nobel Tıp Kitabevi.4. Fry, T. S. (2000). Hemşirelik uygulamalarında etik (B. Bağ, Çev.). Aktif Yayınevi.5. Karadağ, A., Çalışkan, N., & Baykara, Z. G. (Ed.). (2017). Hemşirelik teorileri ve modelleri. Akademi Basım ve Yayıncılık.6. Sucu, G., Dicle, A., & Saka, O. (2012). Hemşirelikte klinik karar vermeyi etkileyen etmenler ve karar verme modelleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 9(1), 52-60.7. 7. Terakye, G., & Ocakçı, F. (2013). Etik konulardan seçmeler. İstanbul Tıp Kitabevi. 8. Türk Hemşireler Derneği. (2015). Hemşireler için etik ilke ve sorumluluklar. http://www.turkhemsirelerdernegi.org.tr/Upload/hemsire%20brosur.pdf

Öğrenim Çıktısı

Kod	Açıklama
ÖÇ1	Hemşirelik mesleğinin tarihsel gelişimini, temel etik teorileri ve deontolojik kavramları tanımlar.
ÖÇ2	Hemşirelik uygulamalarında özerklik, yararlılık, zarar vermeme ve adalet ilkelerini açıklar.
ÖÇ3	Klinik ortamlarda karşılaşılan etik ikilemleri ilgili yasa, yönetmelik ve etik kodlar çerçevesinde analiz eder.
ÖÇ4	İnsan hakları, hasta hakları ve mesleki sorumluluklar bağlamında ortaya çıkan etik sorunları değerlendirir.
ÖÇ5	Gerçek klinik vaka senaryolarında etik karar verme modellerini kullanarak gerekçeli çözüm önerileri geliştirir.

Haftalık Ders İçeriği

Hafta	İçerik
1	Bir meslek olarak hemşirelik, hemşirelik felsefesi
2	Hemşirelik tarihi
3	Hemşirenin rol ve sorumlulukları
4	Hemşirenin yasal sorumlulukları, malpraktis ve hemşireliğin sorumlulukları, hemşirelikte kişisel verilerin korunması
5	Etik ile ilgili kavramlar ve değerler
6	Hemşirelikte etik ilkeler ve kodlar
7	Hak kavramı- insan hakları
8	Ara sınav
9	Hak kavramı- çocuk hakları, hasta hakları
10	Etik karar verme süreci
11	Tedaviye yönelik girişimler ve etik-1
12	Tedaviye yönelik girişimler ve etik -2
13	Tedaviye yönelik girişimler ve etik -3
14	Sağlıkta disiplinler arası ekip yaklaşımı
15	Final sınavı

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlik	Sayı	Süre (Saat)	Toplam
Derse Katılım	14	2.00	28.00
Ders Öncesi Bireysel Çalışma	14	1.00	14.00
Ara Sınavı/Hazırlık	7	1.00	7.00
Final Sınavı/Hazırlık	7	1.00	7.00
Araştırma Sunumu	4	1.00	4.00
Toplam İş Yükü (Saat)			60
AKTS Kredisi (İş Yükü / 25)			2

Değerlendirme

#	Değerlendirme Tipi	Katkı Yüzdesi (%)
1	Yazılı	%40
2	Yazılı	%60
TOPLAM		%100

PÇ - ÖÇ Matrisi

PÇ \ ÖÇ	ÖÇ1	ÖÇ2	ÖÇ3	ÖÇ4	ÖÇ5
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10

1

Düşük Katkı

2

Orta Katkı

3

Yüksek Katkı

Dersin Eğitim - Öğretim Metodları

#	Yöntem Adı	Faal	Araçlar
1	Ders (anlatım), etkileşimli tartışma	Dinleme, not alma, tekrar etme, derste getirilen eğitim materyalleri üzerinden gösterilenleri uygulama	Standart derslik teknolojileri, çoklu ortam araçları (projektör, bilgisayar, dijital sunumlar)
2	Tartışmalı Ders	Dinleme ve anlamlandırma, eleştirel düşünme	Standart derslik teknolojileri, çoklu ortam araçları, projektör, bilgisayar
3	Rol Yapma / Drama	Önceden planlanmış özel beceriler	Standart derslik teknolojileri, özel donanım
4	Problem Çözme	* Problem çözme teknikleri kullanılarak fiziksel ve fizyolojik problemlerinin analiz edilmesi ve uygun çözümlerin geliştirilmesi.	-
5	Teknik Gezi	Önceden planlanmış teknik geziye katılır ve gezide öğrendiklerini raporlar.	-
6	Beyin Fırtınası	İkili gruplar oluşturulmasının amacı fikir geliştirme aşamasında yenilikçiliğe açık olmalarını sağlamaktır.	Standart derslik teknolojileri, çoklu ortam araçları, projektör, bilgisayar, tepegöz
7	Küçük Grup Tartışması	Dinleme ve anlamlandırma, gözlem/durumları işleme, eleştirel düşünme, soru geliştirme	-
8	Grup Çalışması	2 ogrenci iceren proje	tasarım ve sunum araçları

Akademik Dürüstlük ve Yapay Zeka

Akademik dürüstlüğün ihlal edilmesi, sadece kopya çekmekle sınırlı değildir. Ayrıca izinsiz alıntı yapmak, bilgi uydurmak, başkalarının sahtekârlık hareketlerine yardım etmek, eğitmenin haberi olmaksızın daha önce kullanılmış bir çalışmanın teslim edilmesi ve diğer öğrencilerin akademik çalışmalarına müdahale etmeyi de içermektedir. Yukarıda sıralanan eylemlerin herhangi biri ciddi bir akademik ihlaldir ve disiplin işlemi ile sonuçlanır.Bunların yanı sıra, yapay zekâ araçlarıyla (ChatGPT, Claude vb.) üretilen içeriklerin kaynak belirtilmeksizin ödev, vaka analizi ya da sınav çalışması olarak sunulması akademik sahtekârlık kapsamında değerlendirilir. Yapay zekâdan yararlanıldığında bu durum çalışmada açıkça belirtilmeli ve yapay zekânın hangi aşamada nasıl kullanıldığı ifade edilmelidir. Hemşirelik etiği dersinin temel kazanımı olan etik muhakeme ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişimi özgün çalışma üretmeyi zorunlu kıldığından, yapay zekâya aşırı bağımlılık mesleki yetkinlik açısından da ciddi bir risk oluşturmaktadır.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları